GLP-1 prospektüslerine göre kimler kullanmamalı?

Üç ifade düzeyi ve belgelerin neden ayrıştığı

Prospektüsler kademeli ifadeler kullanır. "Kontrendike", belgenin ilacın o durumda kullanılmaması gerektiğini söylediği anlamına gelir. "Önerilmez", son kararı hekime bırakan güçlü bir uyarıdır. "Dikkatli kullanılmalı" ya da "izlenmeli" ise ilacın ek dikkatle kullanılabileceğini gösterir. Hangi düzeyin geçerli olduğunu bilmek, hekiminizin reçeteden önce neden belirli sorular sorduğunu açıklar.

Düzenleyiciler aynı kaygıyı farklı yerlere de koyar. ABD prospektüsleri tiroid dışlamasını 4. bölüme yazar; Avrupa ürün bilgisi 4.3’te yalnız alerjiyi tutar, geri kalan her şeyi 4.4’te uyarı olarak ele alır ^[1][9]. Kanada, tirzepatid ve dulaglutid için gebeliği kontrendikasyon olarak sayar ^[12][13]. Bunların hiçbiri yanlış değildir; her kurumun aynı veriyi nasıl tarttığını yansıtır. Zepbound® ve Foundayo™ için AB ürün bilgisi yoktur; AB’de tirzepatid Mounjaro® adıyla satılır.

Tiroid dışlaması

Tiroid kontrendikasyonu ABD prospektüslerindeki kutulu uyarıyla bağlantılıdır. Semaglutid, tirzepatid, liraglutid ve dulaglutid kemirgen çalışmalarında tiroid C hücresi tümörlerine yol açtı; prospektüsler bunun insanlarda olup olmadığının bilinmediğini belirtir ^[1][4][8]. Bu belirsizlik nedeniyle ailesinde MTC olanlar ya da birkaç bezde tümör oluşan kalıtsal bir sendrom olan MEN 2’si bulunanlar kapsam dışında bırakılır. Foundayo™ kemirgenlerde tümör yapmadığı hâlde, insan reseptörüne etki ettiği için aynı dışlamayı taşır ^[6].

Diğer tiroid hastalıkları listelenmez. Hekiminiz yine de tiroid kanseri geçirmiş akrabalarınızı ve kanserin türünü sorabilir; bunu randevudan önce öğrenmek işe yarar. Kanıtın ayrıntısı tiroid uyarısı yazısında.

İlaca ya da benzer bir ilaca alerji

• Her ABD prospektüsü etken maddeye ya da yardımcı maddelerden birine ciddi aşırı duyarlılık reaksiyonu geçirmiş kişileri dışlar; anafilaksi ve anjiyoödem bildirilmiştir (Wegovy® 5.7, Ozempic® 5.8, Zepbound® 5.6, Mounjaro® 5.4, Foundayo™ 5.6) ^{[1][2][4][5][6]}.
• Başka bir GLP-1 ilacıyla geçirilmiş anafilaksi ya da anjiyoödem dışlama nedeni değildir; ama prospektüsler dikkat ister, çünkü bu kişilerin aynı reaksiyona yatkın olup olmadığı bilinmemektedir ^[1].
• Kanada Zepbound® monografı, çok dozlu sunumlardaki bir koruyucu olan benzil alkolü alerji yapabilecek bileşenler arasında adıyla anar ^[12]. AB Mounjaro® belgesi her KwikPen dozundaki miktarı verir ^[10].

Prospektüslerin önermediği durumlar

• Ağır gastroparezi: her ABD prospektüsü, mide boşalması ağır biçimde gecikmişse ilacın önerilmediğini söyler (Wegovy® 5.6, Ozempic® 5.7, Rybelsus® 5.6, Zepbound® 5.2, Mounjaro® 5.6, Foundayo™ 5.3, Saxenda® 5.7, Trulicity® 5.6) ^{[1][2][3][4][5][6][7][8]}. AB belgeleri tirzepatidin ağır sindirim sistemi hastalığında çalışılmadığını ekler ^[10].
• GLP-1 ilaçlarını birleştirmek: Wegovy®, Zepbound®, Saxenda® ve Foundayo™ prospektüsleri 1. bölümde aynı etken maddeyi içeren başka ürünlerle ya da başka bir GLP-1 reseptör agonistiyle birlikte önerilmediklerini söyler ^[1][4][6][7].
• Yalnız Foundayo™: ağır karaciğer yetmezliğinde (Child-Pugh C, bölüm 8.6) önerilmez; güçlü CYP3A4 indükleyicileriyle birlikte kullanımından kaçınılır (bölüm 7.1). Bazı başka ilaçlar en yüksek dozunu değiştirir ^[6].
• Yalnız AB: semaglutid (Wegovy®) tip 1 diyabette, ağır böbrek ya da karaciğer yetmezliğinde, NYHA sınıf IV kalp yetmezliğinde ve başka kilo verme ürünleriyle birlikte çalışılmamıştır ve bu gruplarda önerilmez; liraglutid (Victoza®) tip 1 diyabette ya da diyabetik ketoasidozda kullanılmaz, inflamatuvar bağırsak hastalığında önerilmez ^[9][11].

Dikkat ve daha yakın izlem gerektiren durumlar

• Pankreatit: her prospektüs, pankreatitten şüphelenilirse ilacın bırakılmasını ister (çoğunda 5.2, Zepbound®’da 5.5) ^[1][4]. Geçirilmiş bir atak ABD’de kontrendikasyon değildir; AB belgeleri dikkat ister ve tirzepatidin bu öyküsü olanlarda çalışılmadığını not eder ^[9][10].
• Diyabetik göz hastalığı: tip 2 diyabette diyabetik retinopati öyküsü olanların izlenmesi istenir (Wegovy® 5.8, Ozempic® 5.3, Mounjaro® 5.7, Zepbound® 5.8) ^[1][2][4][5]. AB Wegovy® belgesi kontrolsüz ya da dengesiz retinopatide önermez ve görme sinirinden kaynaklanan ani görme kaybı olan NAION için artmış bir risk tanımlar ^[9].
• Böbrekler: kusma ve ishal sıvı kaybına yol açabilir ve akut böbrek hasarı bildirilmiştir; prospektüsler bu belirtileri olanlarda böbrek izlemi ister (Wegovy® 5.5, Zepbound® 5.3) ^[1][4].
• Safra kesesi: çalışmalarda safra taşı ve iltihap görüldü (Wegovy® 5.3, Zepbound® 5.4) ^[1][4].
• Düşük kan şekeri: birlikte kullanılan insülin ya da sülfonilüre riski artırır, onların dozunun değişmesi gerekebilir (Wegovy® 5.4, Mounjaro® 5.3) ^[1][5].
• Ruh hâli: ABD Wegovy® ve Saxenda® prospektüsleri intihar düşüncesi ve davranışı bölümlerini 2026’da kaldırdı; Zepbound® prospektüsü de bu bölümü kaldırılmış olarak gösterir. Kanada Zepbound® monografı ise hekimlerden yeni ya da kötüleşen depresyonu ve intihar düşüncelerini izlemelerini istemeye devam eder ^[1][7][12].

Gebelik, emzirme ve yaş

Gebelik ABD’de kontrendikasyon değildir; ama kilo yönetimi prospektüsleri gebelik fark edildiğinde ilacın bırakılmasını, semaglutid prospektüsleri de planlanan bir gebelikten en az iki ay önce ara verilmesini ister ^[1][4]. AB belgelerine göre semaglutid gebelikte kullanılmamalıdır, tirzepatid de önerilmez ^[9][10]. ABD Ulusal Sağlık Enstitüleri’ne bağlı NIDDK, kilo verme ilaçlarının gebelikte, gebelik planlanırken ve emzirirken kullanılmadığını belirtir ^[15]. Semaglutid tabletleri emzirme döneminde önerilmez ^[1][3]. Her prospektüsün ayrıntılı karşılaştırması gebelik yazısında.

• Wegovy® enjeksiyon: kilo yönetimi için 12 yaştan itibaren onaylıdır; Wegovy® tabletlerin çocuklarda güvenliği ve etkinliği gösterilmemiştir ^[1].
• Saxenda®: 60 kg’ın üzerinde olup obezitesi bulunan 12 yaş ve üzeri çocuklar için onaylıdır ^[7].
• Mounjaro® ve Trulicity®: tip 2 diyabette 10 yaştan itibaren onaylıdır ^[5][8].
• Zepbound®, Ozempic® ve Foundayo™: çocuklarda güvenlik ve etkinlik gösterilmemiştir ^[2][4][6].

Hekiminize önce neleri söylemeli?

Wegovy® İlaç Rehberi pankreas ya da böbrek sorunlarını, diyabetik retinopati öyküsü olan tip 2 diyabeti, planlanan ameliyat ya da derin sedasyonu, gebeliği ya da gebelik planını ve emzirmeyi söylemenizi ister ^[1]. MedlinePlus buna safra kesesi hastalığını, gastroparezi dahil ciddi mide sorunlarını, yakın zamandaki kusma ya da ishali, sıvı içememeyi ve diş ameliyatı dahil planlanan her ameliyatı ekler ^[14].

Tam bir ilaç listesi götürün. İnsülin ve sülfonilüreler düşük kan şekeri açısından, kan düzeyi hassas tutulması gereken ilaçlar da bu ilaçlar mideyi yavaşlattığı için önemlidir ^[1]. Görmeniz zayıfsa Wegovy® FlexTouch® kalemi ile Mounjaro® ve Zepbound® KwikPen kendi kendine enjeksiyon için önerilmez; İlaç Rehberi kendi kendinize ancak hekiminiz bunu güvenle yapabileceğinize karar verdikten sonra enjekte edebileceğinizi söyler ^[1][4][5].

Ozempic®, Wegovy®, FlexTouch®, Rybelsus®, Saxenda® ve Victoza®, Novo Nordisk A/S’nin tescilli ticari markalarıdır. Mounjaro®, Zepbound®, Trulicity® ve KwikPen®, Eli Lilly and Company’nin tescilli ticari markaları; Foundayo™ ise ticari markasıdır. PepLabo, Novo Nordisk ya da Eli Lilly and Company ile bağlantılı değildir ve onlar tarafından desteklenmez.

Ne zaman yardım almalı