Tablete ait sayılar
ABD prospektüsünün 5.3 bölümü (Akut Safra Kesesi Hastalığı), Wegovy® tedavisinin safra taşı ve safra kesesi iltihabının daha sık görülmesiyle ilişkili olduğunu söyler. Tablet için tek bir sayı verir; aynı sayı 6.1 bölümünde de yer alır [1]. Avrupa tablet bilgisi aynı çalışmayı aktarır ve bir boşluğu doldurur [2]; çalışmanın kayıt sayfası da ciddi olayları tek tek listeler [4].
| Ölçü | Plasebo tablet | Wegovy® tablet |
|---|---|---|
| Safra taşı, ABD prospektüsü bölüm 5.3 ve 6.1 [1] | %1 | %2,5 |
| Safra taşı, AB KÜB bölüm 4.8 [2] | %1 | %2,5 (“yaygın”) |
| Safra kesesi iltihabı (kolesistit), AB KÜB bölüm 4.8 [2] | %0 | %0 |
| Ciddi advers olay olarak kaydedilen safra taşı, ClinicalTrials.gov [4] | 102 kişide 0 | 204 kişide 1 |
Çalışmaya kimler katıldı?
Tabletin güvenlilik verisi OASIS 4 adıyla bilinen Çalışma 7’den gelir. Bu randomize, çift kör çalışmada obezitesi olan ya da fazla kilosuyla birlikte kiloya bağlı en az bir sağlık sorunu bulunan 204 yetişkin, Wegovy® 25 mg tableti 64 haftaya kadar kullandı; ardından yedi hafta ilaçsız izlendi. Tip 2 diyabetliler çalışmaya alınmadı [1][3].
Kayıt sayfası 25 mg’a çıkışı dört haftalık 3 mg, 7 mg ve 14 mg basamaklarıyla tarif eder; bu, güncel prospektüsteki 1,5 mg, 4 mg ve 9 mg basamaklarından farklıdır [1][4]. Rybelsus® ve Ozempic® tablet prospektüsü, sağlıklı gönüllülerde eski tabletin 3, 7 ve 14 mg’ı ile yeni tabletin 1,5, 4 ve 9 mg’ı arasında maruziyette klinik olarak anlamlı fark görülmediğini bildirir [5]. Her durumda safra taşı oranı, diyabeti olmayan kişilerde 25 mg ile geçen yaklaşık bir yılı yansıtır; çalışmanın dışarıda bıraktığı gruplar hakkında bir şey söylemez.
Sayıların söyleyemedikleri
ABD prospektüsü safra kesesi iltihabı oranını yalnız enjeksiyon için verir: enjeksiyon kullanan yetişkinlerde %0,6, plaseboda %0,2 [1]. Avrupa’nın tablet için verdiği %0 yaklaşık 300 kişiden gelir; bu, iltihabın o çalışmada görülmediğini gösterir, olamayacağını değil [2].
Enjeksiyon çalışmalarında safra taşı Wegovy® ile %1,6, plaseboyla %0,7 bildirildi. Bu sayılar farklı kişilerin katıldığı, süreleri farklı çalışmalardan gelir; prospektüs çalışmaların çok farklı koşullarda yürütüldüğünü ve bunun karşılaştırmayı sınırladığını hatırlatır. %2,5’i %1,6’nın yanına koymak iki formun doğrudan karşılaştırması değildir [1].
İki belge de safra kesesi olaylarının tedavinin hangi döneminde görüldüğünü belirtmez. Mide şikâyetlerini doz artışlarıyla ilişkilendirirler, safra taşı için böyle bir zamanlama vermezler [1][2].
Taş neden oluşabilir?
Prospektüsün desteklediği: Çok ya da hızlı kilo vermek safra taşı riskini artırır. Prospektüs ardından, verilen kilo hesaba katıldıktan sonra bile akut safra kesesi hastalığının Wegovy® ile plasebodan daha sık olduğunu ekler; yani kilo kaybı farkın tamamını açıklamaz [1].
Çalışmaların gösterdiği ama açıklamadığı: 103.371 katılımcılı 76 randomize çalışmanın meta-analizi, GLP-1 ilaçlarını genel olarak daha yüksek safra kesesi ya da safra yolu hastalığı riskiyle ilişkili buldu (göreli risk 1,37); ilişki kilo verme çalışmalarında, yüksek dozlarda ve uzun kullanımda daha güçlüydü. Analiz nedeni değil ilişkiyi ölçtü ve Wegovy® tableti ayrıca incelemedi [6].
Genel tıbbi bilgi: MedlinePlus, çok düşük kalorili diyetle ya da kilo verme ameliyatından sonra hızlı kilo kaybını, fazla kiloyla birlikte safra taşını olası kılan etkenler arasında sayar [7].
Benzer ağrıya yol açan başka durumlar
Safra taşı, hangi ilaç kullanılırsa kullanılsın yaygındır. MedlinePlus taşın kadınlarda, 40 yaş üstünde, fazla kilosu ya da aile öyküsü olanlarda, diyabette ve doğum kontrol hapı kullananlarda daha sık olduğunu söyler; taşı olan pek çok kişide hiç belirti olmaz [7].
NIDDK, bir safra kesesi krizinin apandisit, mide ülseri, pankreatit ya da reflü hastalığına benzeyebileceğini ve hepsinin hekim değerlendirmesi gerektirdiğini belirtir [8]. Wegovy® prospektüsünde karın üst bölgesindeki ağrı pankreatit uyarısında da geçer: geçmeyen, sırta vurabilen, bulantı ya da kusmayla birlikte olabilen şiddetli ağrı [1].
Taştan şüphelenilirse
Hekimler için 5.3 bölümü, safra taşından şüphelenildiğinde safra kesesine yönelik tetkik ve klinik izlem gerektiğini söyler; yani karar yalnız belirtilere bakılarak değil, tetkikle verilir [1]. MedlinePlus kolesterol taşlarını görmenin yaygın yolu olarak ultrasonu, ayrıca karaciğer testleri ve pankreas enzimleri gibi kan tahlillerini anlatır [7].
MedlinePlus, belirti vermeyen taşların çoğu zaman ameliyat gerektirmediğini, belirtisi olanlarda ise safra kesesinin sıklıkla, çoğunlukla kapalı yöntemle alındığını ekler. İlaç Rehberi de bazı safra kesesi sorunlarının ameliyat gerektirdiğini not eder [1][7].
Hekimi aramayı gerektiren belirtiler
- Karnın üst bölgesinde ağrı [1].
- Ateş [1].
- Deride ya da göz aklarında sararma (sarılık) [1].
- Soluk, kil renginde dışkı [1].
- NIDDK; bir kriz sırasında ya da sonrasında saatlerce süren ağrının, bulantı ve kusmanın, titremenin ya da çay renginde idrarın hemen hekime gitmeyi gerektirdiğini ekler [8].
Wegovy®, Rybelsus® ve Ozempic®, Novo Nordisk A/S’nin tescilli ticari markalarıdır. PepLabo, Novo Nordisk ile bağlantılı değildir ve onun tarafından desteklenmez.
Ne zaman yardım almalı
| İşaret | Kime başvurulur | Ne kadar hızlı | Kaynak |
|---|---|---|---|
| Geçmeyen, kusmalı ya da kusmasız, sırta vurabilen şiddetli karın ağrısı | Wegovy®’yi bırakın ve hemen sağlık uzmanınızı arayın | Acil | İlaç Rehberi [1] |
| Saatlerce süren ya da ateş, titreme, sarılık, çay renginde idrar veya soluk dışkıyla gelen karın ağrısı | Hemen bir hekim | Acil | NIDDK [8] |
| Karın üst bölgesinde ağrı, ateş, deride ya da gözde sararma veya kil renginde dışkı | Sağlık uzmanınız | Bugün | İlaç Rehberi [1] |
| Başlamadan önce bilinen safra taşı ya da geçirilmiş bir safra kesesi krizi | Reçeteyi yazan hekiminiz | Bir sonraki randevuda | Bölüm 5.3 [1] |
