Mounjaro® ve kusma

Hangi çalışmalarda kimler kustu?

ABD prospektüsünün ana yetişkin sayıları, 718 yetişkinin tirzepatidi ortalama 36,6 hafta kullandığı plasebo kontrollü diyabet çalışmaları SURPASS-1 ve SURPASS-5’ten gelir ^[1]. Pediatrik çalışma SURPASS-PEDS’te tip 2 diyabetli 97 çocuk ve gence 5 mg ya da 10 mg verilmiş, ilk 30 hafta plasebo kontrollü yürütülmüştür. SURPASS-CVOT ise diyabeti ve kalp hastalığı olan 6.647 yetişkini 15 mg’a kadar dozlarda, plasebo yerine dulaglutide karşı, ortanca 210,1 hafta izlemiştir; bunların %12’si kusma bildirmiştir, prospektüs dulaglutid grubu için oran vermez ^[1].

Kanada monografı plasebo havuzunu yuvarlamadan verir ve tirzepatid kullanan 5.119 kişilik yedi faz 3 çalışmalık bir havuz ekler ^[4]. Her sayı, çalışma süresince en az bir kez kusanları sayar; ne kadar sık kustuklarını değil.

Avrupa ürün bilgisi kusmayı nasıl sınıflıyor?

Avrupa İlaç Ajansı kusmayı, kimin tedavi edildiğine göre farklı sıklık bantlarına koyar. Kilo yönetimi, SURPASS-CVOT, uyku apnesi, kalp yetmezliği ve pediatrik diyabet çalışmalarında “çok yaygın”, yani en az 10 kişiden 1’inde; yetişkin diyabet çalışmalarında “yaygın”, yani 10 kişiden 1’ine kadar görülür ^[3]. Bu, ABD diyabet tablosunun tirzepatidi kilo için kullananların yaşadığını olduğundan düşük gösterebileceğini hatırlatır. Avrupa hasta broşürü, diyabet için tedavi edilen yetişkinlerde kusmanın genellikle zamanla azaldığını ekler ^[3].

Çalışma derlemeleri de aynı yöne işaret eder. SURPASS-1 – 5 boyunca kusma, çalışmaya ve doza göre tirzepatid kullananların %2 – %13’ünde bildirilmiştir ^[6]. Tip 2 diyabette tirzepatidi inceleyen bir meta-analiz, plaseboya göre 15 mg’da kusma olasılığını yaklaşık 5,5 kat yüksek bulmuş; ancak güven aralığı geniştir ^[5]. Hiçbir prospektüs kusma için ayrı bir bırakma oranı vermez; ABD plasebo havuzunda mide ve bağırsak reaksiyonları birlikte, Mounjaro® kullanan yetişkinlerin %3,0 – %6,6’sının tedaviyi bırakmasına yol açmış, plaseboda bu oran %0,4 olmuştur ^[1].

Çocuklar neden ayrı duruyor?

ABD prospektüsünün 6.1 ve 8.4 bölümleri 10 yaş ve üzeri çocuklarda reaksiyonların yetişkinlerle uyumlu olduğunu, yalnız kusma, karın ağrısı ve düşük kan şekerinin daha sık görüldüğünü söyler ^[1]. Avrupa ürün bilgisi aynı üç istisnayı bildirir ^[3]. İki belge de bir neden göstermez.

İki pratik ayrıntı pediatrik sayıları çerçeveler. Çocuklar için en yüksek doz haftada 15 mg değil 10 mg’dır; ABD prospektüsü çok dozluk KwikPen’in çocukların kendi kendine enjeksiyonu için kullanılmasını önermez, bu enjeksiyonları bir bakım veren yapar ^[1][2]. Bir çocuğun tedavisine dair her karar reçeteyi yazan hekime aittir.

Tirzepatid neden kusturabilir?

Prospektüslerin desteklediği: Tirzepatid mide boşalmasını geciktirir, en çok da ilk dozdan sonra; ABD prospektüsü bulantı, kusma ve ishal bildirimlerinin çoğunun doz artırılırken geldiğini ve sonra azaldığını söyler ^[1]. Her dozda en az dört hafta bekleten kademeli şema bu reaksiyonların riskini azaltmak içindir ^[1].

Çalışma tablolarının ötesinde bildirilen: Kanada monografı ağır gastroparezi dahil mide boşalmasının bozulmasıyla ilişkili olayların bildirildiğini not eder ve hekimlerden şiddetli mide belirtileri olanları izlemelerini, doz değişikliğini ya da tedaviyi bırakmayı düşünmelerini ister ^[4]. GLP-1 ilaçları ve tirzepatid üzerine bir derleme, bu ilaçları kullananlarda midede daha sık yiyecek kaldığını, ancak bunun işlemler sırasında mide içeriğinin solunmasına nadiren yol açtığını bildirir ^[7].

Genel tıbbi bilgi: MedlinePlus, mide boşalmasının yavaşlamasını enfeksiyon, gıda zehirlenmesi ve reflüyle birlikte bulantı ve kusmanın sık nedenleri arasında sayar ^[8].

Kusma başka bir şeye işaret ediyorsa

Kusma mide virüsünden, gıda zehirlenmesinden, migrenden, gebelikten, taşıt tutmasından ya da şiddetli ağrıdan; daha ciddi olarak apandisit, bağırsak tıkanması ya da ülserden kaynaklanabilir ^[8]. Tirzepatid prospektüsleri birkaç olasılığı ayrıca adlandırır. Akut pankreatit, kusmalı ya da kusmasız, sırta vurabilen şiddetli ve süren karın ağrısı yapar ^[1][2]. Safra kesesi sorunları üst karın ağrısı, ateş, sararma ya da kil renginde dışkıyla gelir ^[2].

Onay sonrasında Mounjaro® ile ileus ve bağırsak tıkanması bildirilmiştir ^[1]. Kanada hasta bilgisi ileusu yiyecek tolere edememe, şişkinlik, karın ağrısı ve şiddetli bulantı-kusma olarak; gastroparezini ise ağrı, şiddetli bulantı-kusma, uzun süren geğirme ve uzun süren şişkinlik olarak tarif eder ^[4]. Fazla doz da bir nedendir: Avrupa broşürü fazla tirzepatidin kan şekerini düşürebileceğini ve mide bulantısı ya da kusma yapabileceğini söyler ^[3].

Sıvı, böbrekler ve kan şekeri

ABD prospektüsü, onay sonrasında bazen diyaliz gerektiren akut böbrek hasarı bildirildiğini, bunların çoğunun bulantı, kusma ya da ishali susuzluğa yol açan kişilerde görüldüğünü belirtir ve bu kişilerde özellikle başlangıçta ve doz artışlarından sonra böbrek kontrolü ister ^[1]. Avrupa ürün bilgisi, susuzluk ve elektrolit bozukluğu riskine yaşlılarda özellikle dikkat edilmesi gerektiğini ekler ^[3].

MedlinePlus susuzluğun erken işaretlerini susama, kuru ya da yapışkan ağız, az idrar, koyu idrar, baş ağrısı ve kas krampları; ağır susuzluğun işaretlerini çok koyu idrar ya da hiç idrar olmaması, bilinç bulanıklığı, baş dönmesi, hızlı kalp atışı ve hızlı soluk alma olarak sıralar ^[9]. Hafif susuzlukta su yudumlamayı, buz parçası emmeyi ya da elektrolit içeren içecekleri önerir; tuz tabletlerine karşı uyarır ^[9].

İnsülin ya da sülfonilüre de kullanıyorsanız kusma ayrı bir soru doğurur. Bu ilaçların üstüne Mounjaro® zaten düşük kan şekeri riskini artırır; NIH de öğün atlamanın ya da geciktirmenin veya yeterli karbonhidrat almamanın kan şekerini fazla düşürebileceğini belirtir ^[1][10]. Hasta günlerinde ne yapacağınızı diyabet ekibiniz söyleyebilir.

Bir işlemden önce kusma

GLP-1 ilacı kullanırken genel anestezi ya da derin sedasyon alan kişilerde, açlık talimatına uyulsa bile, nadiren mide içeriğinin akciğere kaçtığı bildirilmiştir ^[1]. ABD prospektüsü daha uzun açlığın ya da Mounjaro®’ya ara vermenin işe yarayıp yaramadığını bilmek için kanıtın yetersiz olduğunu söyler ve hastalardan planlı her işlemden önce bu ilacı tüm sağlık uzmanlarına bildirmelerini ister ^[1][2]. İşlemden önceki günlerde kustuysanız bunu da söyleyin.

Hekiminize ne anlatmalı?

İşe yarayan ayrıntılar: Kaç kez ve kaç saat içinde kustuğunuz, sıvıları tutabildiğiniz, ne kadar idrara çıktığınız, son enjeksiyonunuzun ve son doz değişikliğinizin ne zaman olduğu ve ağrı, ateş ya da ishalin eşlik edip etmediği. Avrupa broşürü doktorunuz söylemedikçe dozunuzu değiştirmemenizi, ABD İlaç Rehberi de ilacı tam reçete edildiği gibi kullanmanızı ister ^[2][3].

Mounjaro® ve KwikPen®, Eli Lilly and Company’nin tescilli ticari markalarıdır. PepLabo, Eli Lilly and Company ile bağlantılı değildir ve onun tarafından desteklenmez.

Ne zaman yardım almalı