Etiket tablolarında bulantı ve ishal
Bulantı ve ishal bu etiketlerin hepsinde en sık yan etkiler arasındadır. Aşağıdaki tablo her etiketin ana plasebo kontrollü tablosundan bu iki satırı, tablodaki en yüksek doz sütunuyla birlikte aktarır.
| Etiket (hasta grubu) | Plasebo bulantı % | Bulantı, tablodaki en yüksek doz % | Plasebo ishal % | İshal, tablodaki en yüksek doz % |
|---|---|---|---|---|
| Mounjaro® 15 mg (tip 2 diyabet) | 4 | 18 | 9 | 17 |
| Zepbound® 15 mg (kilo yönetimi) | 8 | 28 | 8 | 23 |
Her satır farklı kişiler, süreler ve dozlarla yürütülmüş farklı bir çalışma programından gelir. Etiketlerin kendisi bir ilacın çalışma oranlarının başka bir ilacınkiyle doğrudan karşılaştırılamayacağını söyler; bu tablo bir sıralama değildir. [1][2] Avrupa Birliği ürün bilgisi (KÜB ve kullanma talimatı) EMA’da yayımlanır [3]; Türkiye’deki kullanma talimatı TİTCK onaylıdır ve ayrıntıda farklı olabilir.
Ortak ciddi uyarılar
İki etiket de kutulu uyarı taşır: tirzepatid kemirgenlerde tiroid C hücresi tümörlerine yol açmıştır, insanda olup olmadığı bilinmemektedir. Ortak ciddi yan etkiler [1][2]:
- Tiroid C hücresi tümörü riski (kutulu uyarı)
- Akut pankreatit
- Akut safra kesesi hastalığı
- İnsülin ya da sülfonilüre gibi insülin salgılatıcı ilaçlarla birlikte kullanımda hipoglisemi (kan şekeri düşüklüğü)
- Sıvı kaybına bağlı akut böbrek hasarı
- Ağır sindirim sistemi yan etkileri
- Aşırı duyarlılık (alerjik) reaksiyonlar
- Diyabetik retinopati komplikasyonları (diyabete bağlı göz sorunları)
- Genel anestezi ya da derin sedasyon sırasında akciğere aspirasyon
tirzepatid kullanmayı bırakırsam ne olur?
Etiketler bırakınca yan etkilerin nasıl değiştiğini anlatmaz; Zepbound® etiketi bırakma çalışmasını Çalışma 4 olarak anlatır [2].
SURMOUNT-4’te 36 hafta tirzepatid kullanan kişiler rastgele plaseboya geçirildi ya da tedaviye devam etti: sonraki 52 haftada kilo plaseboda %+14,0, devam edenlerde %−5,5 değişti [9].
Bırakmak, ara vermek ya da yeniden başlamak, ilacı yazan hekimle verilecek bir karardır.
Tirzepatid, gebelik ve doğum kontrolü
Mide boşalmasının yavaşlaması doğum kontrol hapının etkisini azaltabilir; bu yüzden Mounjaro® ve Zepbound® etiketleri tedavinin ilk 4 haftasını ve her doz basamağından sonraki 4 haftayı ayrıca ele alır. Bu dönemlerde yutulmayan bir yöntem ya da hapa ek bariyer yöntem önerirler; ağızdan alınmayan hormonal yöntemlerin etkilenmesi beklenmez [1][2].
Zepbound® etiketi ayrıca gebelik fark edildiğinde bırakılmasını söyler [2].
Ameliyat ya da sedasyondan önce tirzepatid kullandığımı söylemeli miyim?
Etiketlere göre evet. Etiketler, GLP-1 reseptör agonisti kullananlarda, açlık talimatlarına uyulduğu hâlde, genel anestezi ya da derin sedasyon sırasında yiyecek ya da sıvının akciğere kaçtığı (pulmoner aspirasyon) seyrek pazarlama sonrası bildirimler aktarır. Açlık süresinin değiştirilmesi ya da ilaca ara verilmesi konusunda öneri yapmak için verilerin yeterli olmadığını söyler ve hastalardan planlanan her ameliyat ya da işlemden önce sağlık ekibine bilgi vermelerini ister [1][2].
tirzepatid kullanırken alkol içebilir miyim?
Bu etiketlerin hiçbiri alkol tüketiminden söz etmez [1][2]. İlgili iki bilgi genel tıp kaynaklarından gelir: yoğun alkol kullanımı pankreatitin en sık nedenlerinden biridir [4] ve etiketler pankreatiti ciddi bir risk olarak sayar [1][2]; ayrıca diyabetlilerde yeterince yemeden çok alkol içmek kan şekerini düşürebilir [5]. Alkolün tedavinle nasıl bağdaştığı, ilacı yazan hekimin konusudur.
tirzepatid saç dökülmesi yapar mı?
Zepbound® etiketi saç dökülmesini %4–5’e karşı plaseboda %1 olarak verir; kadınlarda daha sıktır (%7,1’e karşı %1,3) ve kilo kaybıyla ilişkilidir [2].
Mounjaro® etiketlerinde saç dökülmesi klinik çalışma tablolarında yoktur; “alopesi” yalnız pazarlama sonrası bölümünde geçer ve orada ne sıklık ne de neden güvenilir biçimde belirlenebilir [1].
MedlinePlus, büyük fiziksel stres, hastalık, ameliyat ya da şok diyetlerin ardından görülebilen ve çoğunlukla geçici olan bir dökülme türünü (telogen effluvium) tanımlar [8].
Mounjaro® ve Zepbound® Eli Lilly and Company şirketinin markalarıdır. PepLabo’nun bu şirketle bağı yoktur. Bu sayfa tıbbi tavsiye değildir; yüzdeler etiketteki klinik çalışma tablolarından alınmıştır ve senin yaşayacaklarını öngörmez.
Ne zaman yardım almalı
| İşaret | Kime başvurulur | Ne kadar hızlı | Kaynak |
|---|---|---|---|
| Yüzde, dudaklarda, dilde ya da boğazda şişlik; nefes alma ya da yutma güçlüğü; bayılma; çok hızlı kalp atışı | Acil yardım (112). Rehber, tirzepatid kullanımını bırakıp hemen tıbbi yardım almayı söyler. | Acil | Mounjaro® ve Zepbound® İlaç Rehberleri [1][2]; MedlinePlus [7] |
| Geçmeyen, kusmalı ya da kusmasız şiddetli karın ağrısı; sırta yayılabilir | Hemen sağlık uzmanın; rehber, tirzepatid kullanımını bırakmayı söyler. Ulaşamazsan acil servis. | Acil | Mounjaro® ve Zepbound® İlaç Rehberleri [1][2]; NIDDK [4] |
| Geçmeyen bulantı, kusma ya da ishal; çok susama, ağız kuruluğu, her zamankinden az idrara çıkma, koyu renkli idrar ya da baş dönmesi gibi sıvı kaybı belirtileri | Hemen sağlık uzmanın: sıvı kaybı böbrek sorunlarına yol açabilir. | Bugün | Mounjaro® ve Zepbound® İlaç Rehberleri [1][2]; MedlinePlus [6] |
| Üst karın ağrısı, ateş, ciltte ya da gözlerde sararma veya kil renginde dışkı | Sağlık uzmanın (safra kesesi sorunları). | Bugün | Mounjaro® ve Zepbound® İlaç Rehberleri [1][2] |
| Titreme, terleme, zihin bulanıklığı, bulanık görme ya da hızlı kalp atışı; özellikle insülin ya da sülfonilüre de kullanıyorsan | Sağlık uzmanınla belirlediğin düşük kan şekeri planını izle; rehber bunun tedaviye başlamadan önce konuşulmasını ister. | Bugün | Mounjaro® ve Zepbound® İlaç Rehberleri [1][2]; MedlinePlus [5] |
| Boyunda şişlik ya da kitle, ses kısıklığı, yutma güçlüğü ya da nefes darlığı | Sağlık uzmanın (rehberin tiroid bölümü). | Bugün | Mounjaro® ve Zepbound® İlaç Rehberleri [1][2] |
| Tedavi sırasında görmede değişiklik | Sağlık uzmanın. | Bugün | Mounjaro® ve Zepbound® İlaç Rehberleri [1][2] |
| Planlanmış bir ameliyat ya da anestezi veya derin sedasyonlu bir işlem | İşlemden önce ilgili bütün sağlık ekibine bu ilacı kullandığını söyle. | Bir sonraki randevuda | Mounjaro® ve Zepbound® İlaç Rehberleri [1][2] |
| Baş edebildiğin hafif bulantı, kabızlık, mide yanması ya da diğer sık yan etkiler | Bir sonraki randevunda söyle; tarihli bir kayıt işini kolaylaştırır. | Bir sonraki randevuda | Sık tepkiler: etiketin 6. bölümü [1][2] |
